Türk Bankacılık Sektöründe Yeşil Varlık Raporlama Yükümlülüğü resmen başlamıştır. Bankaların Yeşil Varlıklarının Hesaplanmasına İlişkin Tebliğ, 11 Nisan 2025 tarihli ve 32867 sayılı Resmî Gazete’de yeni yayımlanmıştır (bundan böyle “Tebliğ” olarak anılacaktır). Söz konusu Tebliğ, bankaların çevresel açıdan sürdürülebilir ekonomik faaliyetlerin finansmanına sağladıkları katkının ölçülmesini amaçlamaktadır.
Bu makale, Türk bankacılık sektöründe yeni getirilen yeşil varlık raporlama yükümlülüğüne genel bir bakış sunmaktadır. Tebliğ, bankaların çevresel açıdan sürdürülebilir ekonomik faaliyetlerin finansmanına ne ölçüde katkıda bulunduğunu ölçmeye yönelik bir çerçeve oluşturmaktadır. Tebliğ, temel bir performans göstergesi olarak yeşil varlık oranı kavramını getirmekte ve bankalara yönelik belgelendirme, sınıflandırma ve raporlama bakımından belirli yükümlülükler öngörmektedir. BDDK’ya, uygulama ve denetim bakımından yeni bir yetki tanınmaktadır. Tebliğin, Türk bankacılık sisteminin küresel sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlaştırılmasında ve finans sektörünün yeşil dönüşümünün ilerletilmesinde önemli bir rol oynaması beklenmektedir.
Giriş
Türk bankacılık ve finans sistemi, finansal piyasaların istikrarını ve güvenilirliğini sağlamak ve aynı zamanda paydaşların menfaatlerini korumak amacıyla tasarlanmış, en güçlü ve en kapsamlı çerçevelerden birini sunmaktadır.
Bu alandaki çalışmalarımız hakkında daha fazla bilgi için Bankacılık ve Finans çalışma alanımıza göz atabilirsiniz.
Bankaların Yeşil Varlıklarının Hesaplanmasına İlişkin Tebliğ, bankaların çevresel açıdan sürdürülebilir finansal faaliyetlerin finansmanına sağladıkları katkının denetlenmesi amacıyla 11 Nisan 2025 tarihli ve 32867 sayılı Resmî Gazete’de yeni yayımlanmıştır. Bu makale, Tebliğin amacına ve Tebliğde ortaya konulan temel ilkelere ilişkin kısa bir inceleme sunacaktır. Tebliğ, bankaların çevresel açıdan sürdürülebilir faaliyetlerinin denetimi ve raporlanmasına yönelik yapılandırılmış bir mekanizma getirmektedir.
Türk Bankacılık Sektöründe Yeşil Varlık Raporlama Yükümlülüğünün Amacı Nedir?
Madde 1 uyarınca Tebliğin temel amacı, Türk Bankacılık Sektörünün Yeşil Varlıklara ilişkin raporlama yükümlülüklerine dair usul ve esasları düzenlemektir. Tebliğ, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 43 ve 93’üncü maddeleri uyarınca hazırlanmıştır. Temel performans ölçütü, ilgili bankanın yeşil varlık oranı esas alınarak çevresel sürdürülebilirliğe sağladığı katkı düzeyi olacaktır. Yeşil varlık oranı, bankaların konsolide olmayan bilançolarında yer alan uygun yeşil varlıkların, yeşil varlık oranı kapsamındaki toplam varlıklara bölünmesi suretiyle hesaplanabilmektedir.
Türk Bankacılık Sektöründe Yeşil Varlık Raporlama Yükümlülüğü Nasıl İşleyecektir?
Madde 10 uyarınca bankalar;
- belgelendirme, sınıflandırma, izleme ve kontrol süreçlerini kurmakla,
- yeşil varlık oranının pay ve paydasını oluşturan varlıklara ilişkin tüm ilave politikaları oluşturmakla,
- bir raporlama sisteminin kurulmasına yönelik gerekli düzenlemeleri yapmakla yükümlüdür.
Yeşil Varlık Oranı Nedir ve Nasıl Hesaplanır?
11 Nisan 2025 tarihli yeni tebliğ, Türk bankacılık sektöründe şeffaflığı artırmak adına “Yeşil Varlık Oranı” kavramını temel performans göstergesi olarak belirlemiştir. Bu oran, bir bankanın finansal portföyünün ne kadarının “yeşil” yani çevresel açıdan sürdürülebilir faaliyetlerden oluştuğunu matematiksel olarak ortaya koyar.
Hesaplama Formülü: Bankaların konsolide olmayan bilançolarında yer alan ve tebliğ kriterlerine uygun olan Yeşil Varlıklar, yeşil varlık oranı kapsamındaki Toplam Varlıklara bölünerek hesaplanır.
Bankalar bu oranı doğru raporlayabilmek için; belgelendirme, sınıflandırma, izleme ve kontrol süreçlerini içeren gelişmiş bir veri raporlama sistemi kurmakla yükümlüdür.
BDDK ve Çevresel Hedefler
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), tebliğin uygulanmasından ve denetlenmesinden sorumlu ana otorite olarak belirlenmiştir. Kurum, bir ekonomik faaliyetin “yeşil” kabul edilebilmesi için şu 6 temel çevresel hedefi teknik tarama kriteri olarak esas almaktadır:
- İklim Değişikliği: İklim değişikliğinin azaltılması ve bu sürece uyum sağlanması.
- Kaynak Yönetimi: Su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ile korunması.
- Döngüsel Ekonomi: Doğrusal modelden döngüsel ekonomiye geçişin desteklenmesi.
- Kirlilik Kontrolü: Çevresel kirliliğin önlenmesi ve her türlü kirliliğin kontrol altına alınması.
- Ekosistem: Biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması, bozulmuş alanların iyileştirilmesi.
Türk Bankacılık Sektöründe Yeşil Varlık Raporlama Yükümlülüğüne İlişkin Yeni Tebliğin Uygulanmasından Sorumlu Ana Otorite Hangisidir?
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), yeni Tebliğin uygulanmasından sorumlu olacaktır. Kurum, çevresel hedeflere ilişkin tüm teknik tarama kriterlerinin uygulanmasına dair karar alma yetkisine sahiptir.
Tebliğin 5’inci maddesi uyarınca çevresel hedefler aşağıdakileri kapsayacaktır:
- iklim değişikliğinin azaltılması,
- iklim değişikliğine uyum,
- döngüsel ekonomiye geçiş,
- su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması,
- kirliliğin önlenmesi ve kontrolü,
- biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması ve iyileştirilmesi.
Sonuç
Sonuç olarak, Tebliğ Türk bankacılık sektörüne yeni yükümlülükler getirmektedir. Türk bankacılık sektörünün 2025 yılına ilişkin Yeşil Varlık Raporlama Yükümlülüğü, yeni düzenlemenin temel parametrelerini oluşturmaktadır. Yeni Tebliğin, Türk bankacılık sektörünün çevresel açıdan sürdürülebilir ekonomik faaliyetlere ilişkin sorumluluk üstlenmesi bakımından uzun vadede önemli bir etki yaratacağı hususunda herhangi bir şüphe bulunmamaktadır.
Yeşil varlık verilerinin belgelendirilmesi ve izlenmesi için bankaların raporlama altyapılarını bu yeni standartlara entegre etmesi kritik bir dijital dönüşüm adımıdır.
{ “@context”: “https://schema.org”, “@type”: “FAQPage”, “mainEntity”: [ { “@type”: “Question”, “name”: “Yeşil Varlık Raporlama Yükümlülüğü ne zaman başladı?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Bankaların Yeşil Varlıklarının Hesaplanmasına İlişkin Tebliğ, 11 Nisan 2025 tarihli ve 32867 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak resmen yürürlüğe girmiştir[cite: 231].” } }, { “@type”: “Question”, “name”: “Yeşil Varlık Oranı nasıl hesaplanır?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Yeşil varlık oranı, bankaların konsolide olmayan bilançolarındaki uygun yeşil varlıkların, kapsamdaki toplam varlıklara bölünmesiyle hesaplanır.” } }, { “@type”: “Question”, “name”: “Bankaların bu tebliğ kapsamındaki temel yükümlülükleri nelerdir?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Bankalar; yeşil varlıkların sınıflandırılması, izlenmesi ve kontrolü için süreçler kurmak, raporlama sistemleri oluşturmak ve ilgili politikaları düzenlemekle yükümlüdür[cite: 250, 251, 252].” } }, { “@type”: “Question”, “name”: “Yeşil varlık denetiminden sorumlu yetkili kurum hangisidir?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Tebliğin uygulanmasından ve çevresel hedeflere ilişkin teknik kriterlerin denetlenmesinden sorumlu ana otorite Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK)’dur[cite: 254, 255].” } } ] }